مراسم یازدهمین سالگرد درگذشت مرحوم مهندس بازرگان از روز سه شنبه با تشکیل کنفرانسی در مورد روشنفکری دینی در محل حسینیه ارشاد برگزار شد و با مراسم روز 5 شنبه پایان یافت، تبلیغات مراسم امسال بسیار گسترده تر از گذشته انجام شد.

به گزارش خبرگزاری مهر، علیرغم این تبلیغات، جمعیت شرکت کننده نسبت به سالهای قبل، کاهش چشمگیری یافته بود و حضور جوانان در این مراسم هم بسیار کمرنگ تر شده بود.

-ویژه نامه قابل توجه روزنامه شرق در مورد بازرگان قبل از شروع مراسم، بر روی همه صندلی‌ها‌ی حسنیه ارشاد قرار داده شده بود.

-اولین سخنران مراسم، دکتر سیداحمد صدرحاج سیدجوادی، وزیر دادگستری دولت موقت مهندس بازرگان بود که به بیان ویژگی‌ها‌ی اخلاقی بازرگان پرداخت.

-مهندس مهدی بازرگان، استاد دانشکده فنی دانشگاه تهران، رئیس هیات مدیره خلع ید (در زمان ملی شدن صنعت نفت)، دبیرکل و بیانگذار نهضت آزادی و نخست وزیر نخستین دولت جمهوری اسلامی - دولت موقت - در 29 دی ماه 1373 در فرودگاه زوریخ - وقتی عازم آمریکا بود تا تحت عمل جراحی قلب قرار بگیرد - در 87 سالگی جان به جان آفرین تسلیم کرد.

-بازرگان در 15 بهمن 1357 توسط امام خمینی (ره) به نخست وزیری منصوب و در 14 آبان 58 از این مسئولیت استعفاء داد، بازرگان سپس در نخستین دوره مجلس شورای اسلامی نماینده مردم تهران شد.

-دو دسته گل بزرگ با روبان مشکی با پلاکاردهای: از طرف کابینه دولت موقت و نهضت آزادی بالای سن قرار داده شده بود.

-سی دی مستندی در مورد بازرگان و مجموعه آثارش، همچنین آخرین کتاب دکتر یزدی - در مورد شهید چمران - در محوطه داخلی حسنیه ارشاد به فروش می‏رسید.

-در ادامه مراسم محمدرضا بادکوبه ای، شعری را در رثای بازرگان قرائت کرد.

-بنی اسدی، داماد مهندس بازرگان و یکی از معاونین او در نخست وزیری گفت: روز آخری که مهندس بازرگان در نخست وزیری بود، یک پاکت را به متصدی دفتر نخست وزیر داد و گفت: چکی که داخل این نامه گذاشتم، بابت پول صبحانه و نهار و شام من و یدالله (سحابی) است، آن را به حساب دولت واریز کن! بنی اسدی گفت: بازرگان دیناری از دولت و مجلس حقوق نگرفت.

-اعظم طالقانی فرزند مرحوم آیت الله طالقانی، دیگر سخنران مراسم بود، او بازرگان را مرد آزادی و رهایی توصیف کرد.

-اعظم طالقانی در سخنانش گفت: مهندس بازرگان اولین نمازخانه دانشگاه تهران را در دانشکده فنی تاسیس کرد.

-حضور اعضای موسوم به حزب ملت ایران در مراسم سالگرد بازرگان، قابل توجه بود، قبلا حزب ملتی‌ها‌ میانه چندان خوبی با نهضت آزادی‌ها‌ نداشتند، اعضای حزب ملت ایران - حزب فروهر - در پایان مراسم با اصرار از دکتر یزدی خواستند که با آنها عکس یادگاری بگیرد که یزدی هم پذیرفت.

-حسن یوسفی اشکوری در بخشی از سخنانش به بیان خاطره ای از کنفرانس برلین پرداخت، وی گفت: در برلین از من و مهندس سحابی می‏پرسیدند، شما را چطور معرفی کنیم؟ ما گفتیم: ملی - مذهبی هستیم، آلمانی‌ها‌ گفتند: مذهبی را می‏فهمیم، ولی ملی یعنی چه؟ در آلمان واژه ملی و اصولا ناسیونالیسم مترادف با فاشیسم شناخته می‏شود!

-یوسفی اشکوری با شوخی از کنفرانس برلین با عنوان کنفرانس ننگین برلین یاد کرد.

-یوسفی اشکوری در سخنانش پرده از رازی مهم در زندگی مهندس بازرگان برداشت و گفت: بازرگان در زمان اوج گیری بحران گروگانگیری در سفارت آمریکا -که بخاطر پناه دادن شاه توسط آمریکا جرقه خورد - چون احتمال می‏داد و می‏ترسید آمریکا به ایران حمله نظامی کند، نامه ای برای شاه مخلوع نوشت و برای جلوگیری از حمله آمریکا، از شاه خواست که به ایران برگردد و خود را تسلیم دادگاه کند و در مقابل به شاه اطمینان داد که جمهوری اسلامی او را اعدام نخواهد کرد! اما زمانه نشان داد که آمریکا هیچ غلطی نتوانست بکند و طوفان شن از حمله نظامی آمریکا به ایران، جز هشت جنازه سوخته وسه هواپیمای متلاشی شده در صحرای طبس، چیزی ببشتر باقی نگذارد! ظاهرا مرحوم مهندس بازرگان، صادقانه، آمریکا هیچ غلطی نمی‏تواند بکند را باور نداشت!

-اشکوری در بخشی از سخنانش گفت: بازرگان، آزادی را بر عدالت و حتی همه چیز مقدم می‏دانست و آنقدر آزادی خواه بود که می‏گفت کسی که معنای نماز را نفهمد، می‏تواند نماز نخواند (!)

-ابراهیم یزدی، دبیرکل فعلی گروه نهضت آزادی بعد از پایان مراسم با سئوالات متعدد حاضران در خصوص موضوع هسته ای مواجه شد، یزدی در پاسخ به این سئوال پیش بینی کرد: به زودی سازشی در مساله هسته‌ای صورت خواهد گرفت.

-عباس امیرانتظام، معاون بازرگان در دولت موقت که به اتهام جاسوسی محکوم شده است نیز در مراسم حضور داشت، یکی از حاضران از امیرانتظام سئوال کرد: شما هنوز زندانی هستید؟ امیرانتظام گفت: بله! و مرد سئوال کننده گفت: انشاءالله که آزاد می‏شوید، امیرانتظام اخمی کرد و گفت: من همیشه یک زندانی سیاسی باقی خواهم ماند.

-آخرین دستنوشته مهندس بازرگان، فرم نظرخواهی سویس ایر بود که در حین آخرین پرواز، آن را پر کرد.

-نکته جالب اینکه برخلاف مراسم سالهای قبل، نه از مشارکتی‌ها‌ خبری بود و نه لباس شخصی‌ها‌

- میهمانان مراسم بازرگان در سردی خیایان شریعتی گم می‏شوند! بدون هیچ هیاهیو و جنجال و شعار و ... تجمعی.