مرکز مطالعات و پژوهش‌های فلکی ـ نجومی وابسته به دفتر آیت الله سیستانی در قم از رؤیت هلال ماه مبارک رمضان در شامگاه روز جمعه 24 مهر خبر داد.
به گزارش پایگاه داطلاع رسانی رسا، حجت الاسلام نجف مسئول این مرکز با ارائه اطلاعات دقیق از وضعیت هلال روز جمعه در بیش از 30 کشور جهان گفت : طبق این بررسی‌ها ارتفاع ماه در شهر قم روز جمعه، 8 درجه، سمت ماه 243 درجه و 16 دقیقه لحظه محاق ساعت 6 و 20 دقیقه، غروب ماه ساعت 18 و 19 دقیقه، غروب خورشید ساعت 17 و 31 دقیقه و مکث ماه بعد از غروب آفتاب 48 دقیقه می‌باشد.

حجت الاسلام نجف در پاسخ به این سؤال که اختلاف مراجع در مورد رؤیت هلال به چه صورت قابل تحلیل است گفت : ما اطلاعات علمی و پیش ‌بینی مرکز را به همه مراجع اعلام می‌کنیم اما هر کدام از مراجع عظام طبق مبانی فقهی که دارند، فتوا می‌دهند و این مسئله فقهی است که از روی اخبار و روایات استنباط می‌شود.

وی همچنین از استفتاء این مرکز در مورد رؤیت هلال با چشم مسلح، وجوب یا عدم وجوب نماز هنگام عبور سیارات از مقابل خورشید و سایر مسائل فلکی و نجومی از دفتر مراجع خبر داد.

گفتنی است مرکز مطالعات و پژوهش‌های فلکی ـ نجومی از سال 76 آغاز به کار کرده است و تاکنون هزار تن از طلاب علاقمند به نجوم را در سطوح مختلف آموزش داده است.

مدیر مرکز نجوم، امکانات رصدخانه این مرکز را از بهترین ابزار موجود کشور عنوان کرد که همراه با سایر بخش‌ها همچون کتابخانه، ستاد استهلال در خدمت حوزویان و علاقمندان به پژوهش‌های فلکی و نجومی است. برگزاری 14 همایش و جلسات توجیهی ویژه نمایندگان مراجع پیش از ماه‌های مهم مانند رمضان، تولید نرم‌ افزار نجوم اسلامی و انتشار کتاب پیش‌ بینی وضعیت هلال ماه در آغاز ماه‌های قمری از جمله فعالیت‌های این مرکز است.

علاقه‌مندان جهت کسب اطلاعات بیشتر می‌توانند به نشانی اینترنتی www.nojumi.org مراجعه کنید.

فتوای مراجع عظام در موضوع رؤیت هلال ماه رمضان
در آستانه حلول ماه مبارک رمضان، آیات عظام شیخ جواد تبریزی و مکارم شیرازی فتوای خود را درباره موضوع رؤیت هلال ماه‌های رمضان و شوال اعلام کردند.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی رسا، متن کامل پاسخ و استفتاء فوق بدین شرح است :

1 ـ محدوده جغرافیایی که در رؤیت هلال ماه برای هر شهر اعتبار دارد چه میزان است؟

آیت الله تبریزی : در هر شهری یا سرزمینی هلال ماه رؤیت شود برای تمام نقاطی که با آن شهر یا سرزمین در شب ولو در اول یا آخر شب شریک باشند، اول ماه ثابت می‌شود.

آیت الله مکارم شیرازی : اگر در شهری اول ماه ثابت شود برای شهرهای دیگر که با آن نزدیک است کافیست و همچنین شهرهای دوردستی که افق آنها با هم متحد است، همچنین اگر در بلاد شرقی ماه دیده شود برای کسانی که در بلاد غربی نسبت به آنها باشند کافی است (مثل اینکه اول ماه در مشهد ثابت شود مسلماً برای کسانی که در تهران هستند کافی است ولی عکس آن کفایت نمی‌کند).

2 ـ آیا رؤیت هلال با استفاده از ابزارهای نجومی (دوربین، تلسکوپ و ...) اعتبار شرعی دارد؟

آیت الله تبریزی : باید با رؤیت معمولی بدون ابزار قابل رؤیت باشد ولو آن که جای آن با ابزار نجومی مشخص شود.

آیت الله مکارم شیرازی : اعتباری ندارد. بلکه باید با چشم غیر مسلح دیده شود.

3 ـ آیا محاسبات علمی و نجومی می‌تواند ملاک رؤیت شرعی باشد؟ اگر این محاسبات برای شخصی یقین‌آور باشد، آیا می‌تواند به یقین خود عمل کند؟

آیت الله تبریزی : در صورت حصول اطمینان یا یقین برای شخص به اول ماه باید به تکلیف ماه عمل نماید.

آیت الله مکارم شیرازی : اول ماه به وسیله تقویم‌ها و محاسبات منجمین ثابت نمی‌شود. هرچند آنها اهل اطلاع و دقت باشند مگر این که از گفته آنها یقین حاصل گردد، همچنین بلند بودن ماه و دیر غروب کردن آن دلیل بر این نمی‌شود که شب قبل شب اول ماه بوده است.

آیت الله حاج شیخ مجتبی تهرانی:

 اگر حاکم شرع حکم کند که اول ماه است

این حکم برای همگان حجت است

در حالی که بویژه طی سالیان اخیر در موضوع رویت ماه مبارک رمضان و عید سعید فطر سوالات و ابهاماتی برای مومنین روزه دار بوجود آمده است؛ حضرت آیت الله حاج شیخ مجتبی تهرانی از علمای برجسته تهران و از نزدیکترین شاگردان امام خمینی ، در رساله عملیه خود که تا اواسط ماه مبارک رمضان منتشر می شود ، نظرات فقهی و فتاوایی را که حاوی نکات تازه و گرهگشایی برای مقلدین ایشان و دیگر روزه داران در این زمینه است را مطرح نموده اند.
به گزارش خبرگزاری مهر،  آیت الله حاج شیخ مجتبی تهرانی که از برجسته ترین شاگردان حضرت امام  و از موثرترین و موثق ترین نزدیکان ایشان در تنظیم مکتوبات علمی ، رساله عملیه و حواشی بنیانگذار انقلاب اسلامی بوده اند،  در مسئله 1730  رساله عملیه خود درباره ثبوت اول ماه  آورده اند:
 اول ، ماه به پنج چیز ثابت می شوند : اول آن که خود انسان ماه را ببیند. دوم ،عده ای که از گفته آنان یقین پیدا شود، بگویند ماه را دیده ایم و همچنین است هر چیزی که به واسطه آن یقین پیدا شود. سوم ، دو مرد عادل بگویند که در شب ماه را دیده ایم ولی اگر صفت ماه را بر خلاف یکدیگر بگویند، یا شهادتشان خلاف واقع باشد مثل این که بگویند داخل دایره ماه طرف افق بود، اول ماه ثابت نمی شود. اما اگر در تشخیص بعض خصوصیات اختلاف داشته باشند مثل آن که یکی بگوید ماه بلند بود و دیگری بگوید نبود، به گفته آنان اول ماه ثابت می شود. چهارم ، سی روز اول ماه شعبان بگذرد که به واسطه آن، اول ماه رمضان ثابت می شود و سی روز از اول رمضان بگذرد به واسطه آن، اول ماه شوال ثابت می شود. پنجم حاکم شرع حکم کند که اول ماه است.

همچنین در مسئله 1731 این رساله عملیه آمده است :  اول، اگر حاکم شرع حکم کند که اول ماه است این حکم برای همگان حجت است و کسانی هم که از او تقلید نمی کنند حتی مجتهدین دیگر باید به حکم او عمل نمایند، ولی کسی که می داند حاکم شرع اشتباه کرده نمی تواند به حکم او عمل نماید. 

دوم، اگراول ماه برای مجتهدی ثابت شود، ثبوت ماه نزد آن مجتهد فقط برای خود او حجت است و برای دیگران حتی مقلدین آن مجتهد حجت نیست. 

سوم، اگر از ثبوت اول ماه نزد مجتهدی برای دیگران و یا مقلد او یقین به اول ماه حاصل شود، یقین دیگران و مقلد او به اول ماه برای آنها حجت است نه آن که ثبوت ماه نزد مجتهد برای آنان حجت باشد. و رابطه ای بین تقلید و ثبوت ماه نزد مجتهد نیست.

چهارم، در صورت شک یا ظن به خلاف حکم حاکم شرع، باید به حکم حاکم شرع عمل شود و آن حکم حجت است مگر آن که یقین برخلاف آن داشته باشند.

پنجم، اگر حاکم شرع حکم کند به اول ماه رمضان، کسی که یقین برخلاف حکم حاکم شرع ندارد اگر آن روز را روزه نگیرد و افطار کند، قضا و کفاره - در صورتی که مفطر کفاره داشته باشد - بر او واجب می شود.

ششم، اگر حاکم شرع حکم کند به اول ماه شوال، کسی که یقین بر خلاف آن ندارد اگر آن روز را روزه بگیرد روزه او حرام است.

 هفتم، اگر برای مجتهدی اول ماه ثابت شود، اگر اعلام ثبوت ماه و اشاعه آن موجب اختلاف و تفرقه بین مسلمین و وهن به اسلام شود و یا موجب تضعیف نظام اسلامی شود اعلام و اشاعه آن جائز نیست.

هشتم، اگر هلال ماه با ابزار و وسایل جدید رویت شود چنانچه آن وسایل تقویت کننده دید بیننده باشد و یا موانع دید را بر طرف کند اشکال ندارد و اول ماه ثابت می شود، ولی اگر تصرف در مرئی محسوب شود. مثلا طوری تصرف کند که هلال ماه را که پایین تر از افق است بالا نشان دهد تا رویت شود این رویت حجت نیست.